Kwaliteit, voedselveiligheid, traceerbaarheid en duurzaamheid. Daar zorgen we voor!

Vegaplan Standaard

De Vegaplan Standaard is een lastenboek dat de kwaliteit van de plantaardige producten verzekert. De Standaard is ontstaan uit een interprofessioneel initiatief en werd ontwikkeld door de landbouworganisaties, samen met de vertegenwoordigers van de afnemers van plantaardige producten. De Vegaplan Standaard geldt als waarborg voor voedselveiligheid, traceerbaarheid, technologische kwaliteit en nu ook duurzaamheid. Dit lastenboek biedt de markttoegang, attesteert dat zij de wettelijke eisen eerbiedigen en dat ze aan de eisen van de afnemers en de verwachtingen van de consumenten voldoen. De Vegaplan Standaard is van toepassing op alle teelten, behalve sierteelten.

Voedselveiligheid en traceerbaarheid van producten zijn van essentieel belang. Sinds de late jaren ‘90 hebben de afnemers van plantaardige producten, verenigd binnen een platform, in overleg met de landbouworganisaties, de wettelijke eisen betreffende voedselveiligheid en traceerbaarheid in een lastenboek verzameld. Zij hebben er ook een paar criteria toegevoegd betreffende productkwaliteit, bescherming van het milieu en veiligheid van de werknemers. Zo is de IKKB Standaard ontstaan. « IKKB » stond voor Integraal Keten Kwaliteit Beheer. De eerste versie ban het lastenboek werd in 2004 gepubliceerd.

Gezien het lastenboek voortdurend evolueert, moest ook rekening gehouden worden met duurzaamheid, een maatschappelijk thema waarvan het belang steeds toeneemt. Dit thema omvat milieu-, sociale en economische dimensies. In de oorspronkelijke IKKB Standaard kwamen weliswaar al veel maatregelen betreffende deze onderwerpen voor, vooral op vlak van milieubescherming.

Voor de landbouwer geldt het Vegaplan certificaat als bewijs dat hij volgende maatregelen respecteert:

  • de wettelijke eisen voor het FAVV (Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen) bepaald in het KB van 14.11.03 betreffende autocontrole, meldingsplicht en traceerbaarheid in de voedselketen. Een Vegaplan gecertifieerde landbouwer kan zo van een aanzienlijke korting op de jaarlijkse FAVV bijdrage genieten
  • de regionale eisen voor duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en toepassing van IPM (Integrated Pest Management)
  • een groot aantal maatregelen uit de randvoorwaarden die recht geven op premies in het kader van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid
  • de kwaliteitscriteria opgelegd door de afnemers (veilingen, handel en verwerking)
  • de verwachtingen betreffende duurzame ontwikkeling, o.a. betreffende de teelten bestemd voor biobrandstoffen

Via één enkele audit voldoet de landbouwer dus aan de verwachtingen van verschillende instanties. De Vegaplan certificatie valoriseert het werk van de plantaardige sector, verbetert de prestaties van de landbouwondernemingen en geldt als een erkenning van de kwaliteit van de plantaardige producten.

Voor de afnemer betekent de Vegaplan certificatie een vereenvoudiging in de controle, een garantie dat de geleverde producten aan de normen van het lastenboek voldoen en een antwoord op de verwachtingen van hun klanten.

schema vegaplan standaard

Wat is "duurzame ontwikkeling" op vlak van de landbouw?

De doelstelling van de Vegaplan is een gezonde, regelmatige en voldoende landbouwproductie met een minimaal impact op het milieu en met zorg voor het voortbestaan van de onderneming. Daarvoor is een evenwicht nodig tussen milieu-, sociale en economische aspecten.

Het milieuaspect heeft vooral betrekking op een goed beheer van natuurlijke bronnen met het oog op het voortbestaan ervan in de toekomst. Ook biodiversiteit, kwaliteit van het drinkwater en van de lucht en afvalpreventie komen aan bod.

De sociale dimensie heeft vooral betrekking op werkomstandigheden, opleiding en toegang tot allerlei diensten tegenover ander sectoren.

De economische dimensie gaat over het efficiënt gebruik van de middelen, de competitiviteit en het voortbestaan van de onderneming.

Gezien de veelheid aan lastenboeken, vragenlijsten, checklists, … betreffende duurzaamheid in de plantaardige sector, werd een overlegplatform van de voedingsketen samengesteld (met de vertegenwoordigers van de Retail, de productie en de foodservices), met als doel de inventaris op te maken van al de eisen betreffende ‘Duurzame ontwikkeling’. Dit platform moest een generiek kader definiëren maar ook aan de verschillende schakels de mogelijkheid waarborgen om hun eigen visie te ontwikkelen. Het platform heeft samengewerkt met UGent. Op basis van dit werk heeft Vegaplan verschillende aspecten in haar lastenboek (dat voordien al een paar punten betreffende milieubescherming omvatte) opgenomen. De door de landbouwer te leveren inspanningen om de drie dimensies van duurzaamheid zijn realistisch, haalbaar en zijn essentieel voor de geloofwaardigheid van het systeem.

Bovendien bepaalt de RED Richtlijn (Renewable Energy Directive 2009/28/CE), in het kader van het ondersteunen van hernieuwbare energiebronnen, waaronder biobrandstoffen op basis van landbouwgrondstoffen, de voorwaarden waaraan duurzaam geproduceerde landbouwgrondstoffen, zoals ze gedefinieerd worden in deze richtlijn, moeten voldoen. Deze voorwaarden zijn opgenomen in bijlage 4.X. De producenten van biobrandstoffen moeten normaal gezien het naleven van deze voorwaarden nagaan. Om deze extra controle te vermijden, werden de duurzaamheidscriteria van de biobrandstoffen toegevoegd aan de Vegaplan standaard.

Een antwoord op de verwachtingen van de Gewestelijke overheden betreffende geïntegreerde bestrijding

In het kader van een Europese regelgeving (2009/128/EG) leggen de Gewestelijke overheden het naleven van een reeks maatregelen voor een duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op. Daarmee willen zij de risico’s en de effecten van gewasbeschermingsmiddelen op de menselijke gezondheid en op het milieu reduceren door het stimuleren van het gebruik van geïntegreerde bestrijdingstechnieken (IPM) tegen plagen en van alternatieve technieken zoals niet-chemische middelen in plaats van pesticides.

Een paar van deze maatregelen kwamen al voor in de IKKB Standaard. De ontbrekende maatregelen werden in de Vegaplan Standaard opgenomen, om aan de verwachtingen van de gewestelijke overheden te beantwoorden en om een bijkomende controle van deze overheden bij de landbouwers te vermijden.